Girdi ve çıktı: std::cin ile etkileşim

Şimdiye kadar yalnızca ekrana yazdık. Gerçek programlar kullanıcıdan veri alır. C++'ta okuma işi std::cin ile yapılır ve yazdırmada kullandığımız << operatörünün tersi olan >> operatörüne dayanır.

Ohm yasası hesaplayıcısı

Gerilim ve direnci kullanıcıdan alıp akımı ve gücü hesaplayalım.

#include <iostream>

int main() {
    double volt = 0.0;
    double direnc = 0.0;

    std::cout << "Gerilim (V): ";
    std::cin >> volt;
    std::cout << "Direnc (ohm): ";
    std::cin >> direnc;

    if (!std::cin || direnc <= 0.0) {
        std::cout << "Gecersiz giris!\n";
        return 1;
    }

    double akim = volt / direnc;
    std::cout << "Akim: " << akim << " A\n";
    std::cout << "Guc: " << volt * akim << " W\n";
    return 0;
}

Programı çalıştırıp 12 ve 4 girersek:

Gerilim (V): 12
Direnc (ohm): 4
Akim: 3 A
Guc: 36 W

std::cin >> volt; satırı, boşluğa ya da satır sonuna kadar olan metni okur ve volt değişkeninin tipine çevirir. İki değeri tek satırda da yazabilirsin: std::cin >> volt >> direnc;. Arada boşluk ya da Enter olması fark etmez.

Hatalı girişi yakalamak

Kullanıcı sayı yerine "abc" yazarsa std::cin bozuk (fail) duruma geçer. Bu durumu if (!std::cin) ile kontrol edebilirsin. Kontrolde ayrıca fiziksel olarak anlamsız değerleri de eledik: direnç sıfır ya da negatifse bölme yapmıyoruz. Koşullar (if) konusunu iki ders sonra ayrıntılı işleyeceğiz; şimdilik "eğer şart doğruysa içindeki satırları çalıştır" olarak oku.

Hatadan sonra devam etmek istiyorsan akışı onarman gerekir:

std::cin.clear();                                              // hata durumunu temizle
std::cin.ignore(std::numeric_limits<std::streamsize>::max(), '\n'); // satırın kalanını at

İkinci satır için #include <limits> gerekir.

Boşluklu metin okumak: getline

std::cin >> ad yalnızca ilk kelimeyi okur. "Ali Veli" yazılmış tam bir satır almak için std::getline kullanılır. Ancak sayı okuduktan hemen sonra getline çağırırsan, sayıdan sonra kalan Enter karakterini okuyup boş bir metin alırsın. Çözüm, araya ignore koymaktır:

#include <iostream>
#include <limits>
#include <string>

int main() {
    int yas = 0;
    std::string ad;

    std::cout << "Yas: ";
    std::cin >> yas;
    std::cin.ignore(std::numeric_limits<std::streamsize>::max(), '\n');

    std::cout << "Ad soyad: ";
    std::getline(std::cin, ad);

    std::cout << ad << ", " << yas << " yasinda\n";
    return 0;
}

Çıktıyı biçimlendirmek

<iomanip> başlığı çıktıyı düzenlemeni sağlar:

• std::fixed ve std::setprecision(n): ondalık basamak sayısını belirler.
• std::setw(n): bir sonraki değer için en az n karakterlik alan ayırır; tablo yazdırırken çok işe yarar.
• std::left ve std::right: hizalamayı seçer.

Örneğin std::cout << std::fixed << std::setprecision(2) << 3.14159; ekrana 3.14 yazar. setprecision kalıcıdır; bir kere ayarlayınca sonraki sayıları da etkiler.

Kendin dene

1. Hesaplayıcıyı, akım ve direnç girilince gerilimi bulacak şekilde değiştir.
2. Sonuçları iki ondalık basamakla yazdır.
3. Kullanıcıdan bir ad ve bir yaş al, "Ahmet 25 yaşında" biçiminde yazdır.
4. Sayı yerine harf girince programın "Gecersiz giris!" demesini dene.